CON CHỮ TRÊN NON

By

alt

Lớp học ở Xín Thầu

CON CHỮ TRÊN NON

                                     Lù Pò Khương                         

Trước khi chúng tôi rời trường em Lỳ Pó Nứ học sinh lớp 6B trường Trung học cơ sở Xín Thầu Mường Nhé Điện Biên níu lại: “Các cô chú ơi. Nếu các cô chú có về Hà Nội cho cháu gửi lời thăm chúc sức khỏe bác Bộ trưởng và nói với bác ấy: Chúng cháu ở trên này chỉ muốn được đến trường đi học thôi. Trường cháu học khổ lắm. Trời mưa chúng cháu không có chỗ học đâu. Người ướt sách ướt. Không học được”. Miệng nhắn mà đôi mắt của em cứ thấy xa vời vợi...

 * NHỮNG ĐÔI MẮT CHỜ ĐỢI

More...

MẦM CHỮ

By

MẦM CHỮ
Đan Lai
Cô giáo Trần Thị Thanh Nga và "3" lớp 1-2-3  ở điểm trường khe Lẻ!

                                                       

         
          Nghe tin giữa vùng lõi rừng quốc gia Pù Mát ở huyện Con Cuông Nghệ An có tộc người Đan Lai "ngủ chống chạc ba dưới cằm" tôi rủ mấy anh em bên Hội Nhà văn làm chuyến "mục sở thị". Khi "lang lẩm" ở trung tâm xã Môn Sơn chúng tôi được biết. Hiện tại số tộc người Đan Lai sống trong vùng lõi rừng quốc gia Pù Mát chủ yếu tập trung ở 2 bản Khe Búng và Cò Pạt. Theo tiếng Thái khe Búng có nghĩa là con suối ở rất xa trong rừng sâu. Còn Cò Pạt thì có nghĩa là bản ở chỗ cây Pạt. Cò tiếng Thái là cây. Cây Pạt là loại cây dùng chữa bệnh sâu răng.  Loại cây này to như cây đa dưới xuôi. Còn pù là núi mát là mát mẻ. Rừng Pù Mát nghĩa là rừng mát mẻ. Từ trung tâm xã Môn Sơn muốn vào được 2 bản này chỉ có con đường "độc thủy" duy nhất là ngược 47 thác theo sông Giăng từ đập Phà Lài để vào. Biết chúng tôi muốn vào 2 bản Khe Búng và Cò Pạt chị Ngân Thị Thơm Phó Chủ tịch Ủy ban mặt trận Tổ quốc xã Môn Sơn giục: Nếu muốn vào thì đi ngay. Thời tiết có sương mù nhiều thế này là vài ba ngày nữa sẽ có mưa. Lúc đó lũ tràn về không đi được. Sáng sớm hôm sau khi sương còn la đà trước hiên nhà chúng tôi đã vội xuống xuồng để ngược thác vượt lên.

More...

NGƯỢC DÒNG SÔNG GIĂNG

By

                                                                                            

NGƯỢC DÒNG SÔNG GIĂNG

                                                                                              

Đợi hoàn lưu cơn bão số 3 qua đi tôi rủ nhà thơ Đỗ Hoàng làm chuyến ngược dòng sông Giăng tìm về với tộc người Đan Lai ở miền Tây Nghệ An. Chiếc U oát chạy cật lực đến xâm xẩm mặt người thì chúng tôi cũng vào đến được đồn Biên phòng Môn Sơn.

More...

CON ĐƯỜNG TRỞ LẠI LOÀI NGƯỜI...

By

BÀI 3: HỒI SINH MỘT TỘC NGƯỜI 

Trẻ em ở Bản Búng

            Khi ngồi trao đổi với anh Nguyễn Ngọc Minh Thượng tá Chính trị viên đồn Biên phòng Môn Sơn về tộc người Đan Lai. Anh Minh tâm sự: Từ tháng 12 năm 2006 Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 280/2006/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Bảo tồn và phát triển bền vững tộc người thiểu số Đan Lai hiện đang sinh sống tại vùng lõi Vườn Quốc gia Pù Mát huyện Con Cuông tỉnh Nghệ An" rồi. Hiện nay các ban ngành của Nghệ An đã dốc sức vào thực hiện. Thực hiện được đề án của Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thì đây thực sự là một cuộc hồi sinh cho tộc người Đan Lai. Nhưng để có được sự hồi sinh ấy cũng là cả một quá trình vất vả đẫm mồ hôi thậm chí đổ máu của người lính Biên phòng.

* Hồi sinh.

Theo Thượng tá Nguyễn Ngọc Minh vào những năm 1960 trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới đội tuần tra của đồn Công an nhân dân vũ trang Môn Sơn nay là Bộ đội Biên phòng đã phát hiện có một tộc người "lạ" sống trong rừng sâu. Ngày đó do khu vực rừng Pù Mát phỉ Vàng Pao còn lén lút hoạt động. Cộng vào đó khu vực này cũng là nơi Mỹ - ngụy tung các toán gián điệp biệt kích để xâm nhập nên địa bàn giáp biên giới giữa hai nước Việt Nam và Lào tương đối phức tạp. Phần nữa tộc người này cứ thấy bóng dáng bộ đội là lại tìm cách bỏ trốn. Họ vẫn nghĩ đó là quân binh của triều đình đi tìm bắt họ về trị tội vì thế mà việc tiếp cận được với dân là vô cùng khó khăn. Trong giai đoạn này gần như trong cánh rừng Pù Mát nơi nào cũng có dấu chân của tộc người Đan Lai. Thượng tá Nguyễn Ngọc Minh còn cho biết: Ngay bây giờ trong khu vực các khe Tò Tò khe A khe B (các khu vực này cách bản Búng gần 2 ngày đường) vẫn còn lưu lại dấu vết của tộc người Đan Lai. Rừng rậm núi cao khe sâu nhiệm vụ bảo vệ biên giới chống gián điệp biệt kích chống phỉ Vàng Pao xâm nhập luôn đòi hỏi cán bộ chiến sĩ đồn Môn Sơn phải căng sức ra mới có thể hoàn thành. Cũng chính vì thế mà đời sống của tộc người Đan Lai gặp rất nhiều khó khăn và thiếu thốn.

More...

CON ĐƯỜNG TRỞ LẠI LOÀI NGƯỜI...

By

BÀI 2: LAM LŨ MỘT KIẾP NGƯỜI 

Nhà thơ Đỗ Hoàng đang tìm đường vượt sông Giăng

           Trong vùng lõi rừng quốc gia Pù Mát hiện còn có 2 bản tộc người Đan Lai. Bản Búng có 87 hộ với 436 khẩu. Bản Cò Pạt có 76 hộ với 381 khẩu. Cuộc sống của người Đan Lai ở đây hiện nay sống chủ yếu dựa vào nguồn tài trợ từ các dự án. Ngoài nguồn các dự án người Đan Lai sống dựa vào rừng. Gần như số phận người Đan Lai hoàn toàn phó thác cho tự nhiên. Một cuộc sống còn nặng dấu vết của sự sơ khai và hoang dã.

* Những tập tục có một không hai.

Thực ra khi vào đến tận cùng của vùng đất có người Đan Lai ở sống cùng với người dân tôi không thể tưởng tưởng được cuộc sống của tộc người Đan Lai như hiện tại. Khi loài người chỉ cần cái nháy chuột đã sống trong một "thế giới phẳng" mà vẫn còn một tộc người sống sơ khai và hoang dã đến thế.

More...

CON ĐƯỜNG TRỞ LẠI LOÀI NGƯỜI...

By

CON ĐƯỜNG TRỞ LẠI LOÀI NGƯỜI CỦA TỘC NGƯỜI ĐAN LAI Ở MIỀN TÂY NGHỆ AN

Lù Pò Khương

Nghe thông tin ở giữa vùng lõi rừng quốc gia Pù Mát phía Tây Nghệ An  còn có một tộc người ở thời đại "nháy chuột" mà vẫn "săn bắt hái lượm" vẫn "ăn sống ở hang" như  thuở tổ tiên loài người xa xưa. Tôi và nhà thơ Đỗ Hoàng làm chuyến ngược 47 thác lên thượng nguồn sông Giăng tìm về nơi sinh sống của tộc người này. Họ là tộc người Đan Lai một tộc người "tắc giăng" của thời hiện đại. Một quá trình tiến hóa ...  ngược với lịch sử tiến hóa của con người.

BÀI 1. QUÁ TRÌNH TIẾN HÓA ...NGƯỢC

*Từ truyền thuyết ... buồn ...

Cho đến bây giờ ít ai biết được câu chuyện này có từ bao giờ và có từ thời kỳ nào chỉ nghe truyền lại hình như vào cuối đời hậu Lê. Ngay người kể chuyện già bản Lê Văn Khai ở bản Búng xã Môn Sơn cái bản nằm sát chân núi đầu nguồn sông Giăng cũng chỉ biết rằng đã lâu lắm rồi từ ngày xửa ngày xưa ở một làng nọ bên bờ sông Giăng thuộc huyện Thanh Chương có một làng trù phú và giầu có. Thế rồi một ngày kia có chiếu vua ban sức về làng. Trong chiếu vua bắt dân làng trong vòng mười ngày phải nộp cho triều đình một trăm cây nứa vàng và con thuyền liền chèo.

More...

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII

By

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII
          3. SAU ĐẠI HỘI

Tôi nghĩ gì sau đại hội.

Đại hội Nhà văn khóa VIII đã thành công mĩ mãn. Ban chấp hành mới đã đủ. Điều ong tiếng ve trước trong đại hội đã được giải quyết. Sự khẳng định tổ chức đại hội toàn thể sẽ thành công cũng đã được chứng minh. Các nhà văn về dự đại hội cũng đã được giao lưu được gặp nhau. Những trăn trở trên trang viết cũng đã được bàn thảo trao đổi và chia sẻ. Vui thật nhiều.

Sau đại hội tôi vẫn đang nghỉ phép ở nhà vào mạng xem trên các báo điện tử xem các trang web blog của cá nhân. Đại hội đã thành công song làm sao tôi vẫn thấy lòng mình bất ổn.

Cái buồn không thể nói và nó là cái mà tôi luôn cảm thấy đó chính là danh dự như một sự xúc phạm mặc dù tôi chả ai nói gì làm gì. Nhà văn với nhau sao mà mạt sát nhau quá thể. Tôi cứ nghĩ ngay người buôn bán gian lận thậm chí kẻ đầu đường xó chợ cũng không nói nhau thế. Ừ thì thôi gọi nhau bằng thằng bằng con cũng chả chết song ở cái tuổi "nếu có phúc có đức" như các cụ ta nói xưa lên ông lên bà cả rồi. Mà đây lại mang danh nhà văn lớp người mà bạn đọc và xã hội luôn đánh giá là những người có văn hóa nhất. Chuyện mấy bà buôn thúng bán bưng khi tôi nằm viện nói về nhà văn đánh giá về nhà văn sao mà đau. Xấu hổ chả có lỗ mà chui. Người mà cả đời chỉ làm sao mong kiếm tiền nuôi chồng nuôi con còn chuyện chữ nghĩa không quan trọng. Tôi không hiểu những người mà "lôi" nhau ra nói "mất mặt mất nhạt" ấy có nghĩ gì không? Xúc phạm nhau nói xấu nhau thì có lớn lên không? Tôi dám chắc. Không lớn nếu không nói là nhân cách không ra gì. Không bằng lũ trẻ chăn trâu chơi trò chơi biết bẻ cho nhau nửa củ khoai vừa nướng.

Chán. Thật sự chán. Chán đến mớ đời với những điều này.

More...

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII

By

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII 

NGÀY 6/8: ĐẠI HỘI CHÍNH THỨC

Sáng nay tôi phải dậy sớm hơn mọi ngày. Hôm qua nhà văn Bùi Thanh Minh BCH Chi hội Nhà văn quân đội bảo hôm nay đại hội chính thức các nhà văn quân đội thống nhất mặc tiểu lễ phục mùa hè. Vì quân hàm quân hiệu để bên cơ quan chả mấy khi mang về nhà nên phải đi sớm để qua cơ quan lấy gắn vào quân phục rồi đi đón nhà thơ Nguyễn Xuân Thái. Vừa trông thấy cái bản mặt tôi nhà thơ Nguyễn Xuân Thái đã cười.

- Nay trông oách nhỉ. Đẹp phết.

- Thì em vưỡn - Tôi trêu đùa lại - Trừ phần xấu là em đẹp hết. Hì hì.

Chắc nhà thơ Nguyễn Xuân Thái tưởng tôi phải kiểm phiếu cả đêm qua nên sáng nay không ăn bún chân giò mà mỗi anh em phải làm bát phở bò ngon. Anh Thái đưa vào quán quen. Chị chủ quán niềm nở mời mọc. 

- Cho bát thật ngon vào nhé. Anh Thái nói với chị chủ quán.

Chị chủ quán làm bát phở to thịt lắm. Bát phở tỏa mùi thơm nứt mũi.

More...

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII

By

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII
          Kiểm phiếu lần thứ hai. (Bầu ban chấp hành)

Đây là lần kiểm phiếu chính thức bầu Ban chấp hành Hội Nhà văn khóa VIII. Nhà thơ Nguyễn Thị Mai thông báo: Số phiếu phát ra: 671; số phiếu thu vào: 667 số phiếu hợp lệ: 666; số phiếu không hợp lệ:1.

Tất cả mọi người trong ban kiểm phiếu lúc này đã quen việc. Tổ nào lại về tổ ấy như lần kiểm phiếu phát hiện nhân sự. Lúc này tổ tôi chỉ còn tôi nhà văn Bùi Thanh Minh nhà văn Phong Điệp và nhà văn Phan Trung Hiếu. Nhà văn Văn Xương đã chuyển sang tổ khác.

Khi nhà thơ Nguyễn Thị Mai mang tập phiếu đến phát tôi hỏi chị.

- Sao chị lại rút khỏi danh sách bầu Ban chấp hành?

Chị nhỏ nhẹ.

- Chị còn nhiều việc lắm. Để mấy anh có điều kiện tham gia. Chị xin rút.

More...

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII

By

VUI BUỒN ĐẠI HỘI NHÀ VĂN KHÓA VIII
          Kiểm phiếu lần thứ nhất (ứng đề cử)

Đây là lần kiểm phiếu để phát hiện số người ứng đề cử có số phiếu cao nhất để đưa vào danh sách 30 người để bầu ban chấp hành.

Ăn xong nhà văn tùy nghi di tản người tìm vỉa hè người bồi bậc gạch người vào hội trường có một vài toán uống chưa đủ thì phải rủ nhau đi tiếp. Những nhà văn trong ban kiểm phiếu lục tục lên phòng kiểm phiếu. Bắt đầu Ban kiểm phiếu "đánh vật" với sự tín nhiệm đề cử và phát hiện của các nhà văn để tìm nhân sự bầu Ban chấp hành khóa VIII. Và cũng bắt đầu từ lúc này tôi không được nghe tham luận của các nhà văn tại đại hội cho đến hết ngày mồng 5/8. Tuy thế mọi thông tin từ đại hội chúng tôi vẫn biết. Nhà văn mà. Kính thưa các đồng chí bị lộ và kính thưa các đồng chí chưa bị lộ.

Đường lên phòng kiểm phiếu ngay phía trên phòng họp báo. Phòng kiểm phiếu rộng có đầy đủ bàn ghế bảng biển nước uống máy tính để phục vụ cho công tác kiểm phiếu nhanh nhất và thuận lợi nhất. Quan sát nhanh căn phòng tôi nghĩ. Hội nhà văn chủ trương củng cố văn phòng hội quả xứng đáng. Tất cả dường như đã được định liệu hết. Ban kiểm phiếu chỉ mỗi việc làm sao kiểm phiếu cho "ngon lành".

More...