SÓNG VẪN VẨN VƠ TRÔI (tiếp)

4
          Mấy bữa nay bà Tèo không thấy lão Được qua thăm nhà bà như thói quen thường ngày. Quá trưa ăn uống xong lão Kiếm đã hạ chiếc thuyền câu quẳng tay lưới rồi với tay cầm mấy bộ dây câu. Còn chân trên chân dưới lão nói không ra nhắc mà cũng chẳng ra bảo hay dặn dò. Lão bâng quơ.
          - Tối nay tôi mới về. Ở nhà bảo thằng Lợi đi mua dầu. Hết rồi đấy. Nhớ mua cho mấy lạng thuốc lào nữa. Mà mua thuốc ngon ấy. Thuốc hôm nọ hút vào vạ thối mồm.
          Lão Kiếm vừa chèo thuyền đi khuất sau khúc sông thì lão Được chèo thuyền qua. Lão làm như vô tình tạt vào thăm chứ không có ý định gì cả. Thấy lão Kiếm không có nhà lão Được dợm dợm tay chèo định đi. Mỗi lần gặp bà Tèo lão lại thấy mình có lỗi. Cái lỗi lão cảm thấy cũng thoáng qua nhanh lắm. Nhanh như con sóng khi mái chèo khua vậy. Chỉ loáng cái là đã tan vào sóng nước. Không biết nghĩ thế nào lão dợm dợm chèo rồi bỏ đi không cả chào bà Tèo như thói thường ngày.
          Chèo thuyền đến khúc Rủ lão Kiếm tìm lùm cây xoà xuống nước chèo thuyền vào đó giấu. Lão dọn tay lưới bộ dây câu cho gọn vào dưới cái sạp tre trong lòng thuyền rồi nằm dạng chân gác lên hai be thuyền gối đầu vào khung ngang nằm. Lão nằm lim dim mắt như ngủ đôi tai lão hóng về khúc sông có ý nghe ngóng. Tối qua khi lão sang nhà thuyền của lão Được uống rượu nghe lão nói chuyện con cá măng ở khúc Rủ mà lão bắt trượt. Nhìn mặt lão Được lúc ấy lão Kiếm biết lão Được muốn đến đó lắm. Trông cái mặt lão khi nghe kể cứ sáng lên. Đôi mắt của lão Được nhìn lúc đó cứ long lanh long lanh. Lúc ấy lão Kiếm đã nghĩ lão phải kiểm tra lại một lần nữa những phán đoán của lão. Mụ vợ nghĩ lão ngu vạn chài bảo lão khờ lão Được cho rằng lão là kẻ kém hiểu biết. Ai nói gì lão cũng mặc. Cả đời lão phải dìm mình xuống sông xuống nước nhưng đâu phải mắt lão mù tai lão điếc. Lão nghe thấy hết nhìn thấy hết. Lão nghĩ thế nhưng lão cố chịu. Lão không muốn nói. Thâm tâm lão muốn nói bằng hành động cụ thể. Lão vẫn thích thế. Với lão chả có cái nói nào quan trọng bằng việc làm. Lão nằm tưởng tượng ra những gì sẽ diễn ra chiều nay. Lão thấy vui cười một mình.
          Nằm khểnh đến chập choạng chiều thì lão Kiếm dìm thuyền giấu tay lưới và dây câu rồi lặn xuống nước. Lão bám sát bùn theo con ngòi ra nằm dưới lòng sông. Lão lần ra khúc Rủ nơi có con cá măng đã làm rách lưới và còn có ý chơi xỏ lão. Dám đâm vào chiếc thuyền hất lão xuống sông. Khi ra đến khúc Rủ lão khoét xuống bùn một cái rãnh nằm ép sát vào đó. Cảm thấy chưa yên tâm lão lấy tay vét  bùn phủ lên kín người chỉ thò cái đầu lên. Mái tóc của lão bị nước sông làm vật vờ vật vờ như đám rong rêu. Cái ống thông hơi lão ngậm trong miệng làm bằng ống thân hoa cây súng phía trên được lão nguỵ trang bằng nụ hoa. Khi đã nằm yên vị dưới lòng sông lão tưởng tượng ra cảnh lão túm được chân tướng của người luôn có ý coi thường lão mà cười thầm trong bụng. Lão sướng lắm. Cái cơ ở bụng của lão cứ co cứng lại.
          Lão nằm chưa đầy hai ba mươi phút thì lão nhìn thấy có lớp sóng tõe ra như đuôi con cá trên mặt nước. Rồi cái vòng sóng có cái bóng đen đen nhòe nhòe cứ vẩn vơ luẩn quẩn ở trên chỗ lão nằm. Phía trên lão nằm có ai đang thả lưới. Mấy lần lão định đưa tay kéo lại để xem là lưới của ai nhưng rồi thôi. Người sông nước chỉ cần nhìn tay lưới cách kẹp chì buộc phao thắt dây giềng là cũng biết lưới của nhà nào. Người trên bờ có câu người nào của nấy thì người sông nước có câu người nào lưới đấy. Tính nết con người nó cũng thể hiện qua nét buộc thắt dây giềng cái phao và cách kẹp chì.
          Lưới đánh cá của mấy bà buôn gai vó đem bán ngoài chợ thường là lưới hàng. Lưới làm hàng thường phao buộc bẩy hoặc mười. Cứ bẩy mắt hoặc mười mắt lưới thì lại buộc một phao. Chì cũng thế vì làm hàng nên người ta thường kẹp chì năm hay chì bẩy. Thậm chí có nhiều người không kẹp chì sẵn mà chỉ bán lưới rồi về người làm nghề sông nước tuỳ theo ý định sử dụng vào đánh bắt các loại cá mới kẹp chì. Việc đó chẳng qua là người bán bớt được công làm song nó cũng tiện cho người mua. Kẹp chì sẵn có khi mua lưới về lại phải tháo chì ra kẹp lại. Lúc đó rất mất thời gian. Dây lưới mảnh miếng chì mỏng. Kẹp đi thì dễ nhưng tháo ra kẹp lại thì phải mất thời gian bằng bẩy tám lần làm lần đầu. Chỉ riêng cái công đoạn ngồi tháo dây chì đã chết ốm. Sau khi kẹp chì người làm thường lấy kìm bóp cho chết hai đầu miếng chì để cho miếng chì khi quấn vào dây giềng có lỏng cũng không thể chạy qua chạy lại trong đó được. Chính vì thế khi đã kẹp chì rồi tháo ra kẹp lại rất dễ làm cho miếng chì hỏng và làm cho rách lưới.
          Nếu đánh cá ăn chìm cá tầng đáy thì người đánh cá thường buộc chì năm. Cứ năm mắt lưới lại phải kẹp một chì. Kẹp thế để cho chì nặng kéo lưới xuống sát mặt bùn. Lưới đánh cá tầng lửng thì kẹp chì chín hoặc mười. Lưới đánh bắt cá tầng nổi lưới kẹp chì mười hai hay mười lăm. Cá nhỏ thì mắt lưới dầy cá to thì mắt lưới thưa. Đánh bắt loại cá rô cá giếc thường dùng loại lưới xen một. Tức là mắt lưới đút lọt đầu ngón tay trỏ người lớn. Cứ một ngón tay người gọi là một xen. Đánh cá to cỡ trên một cân trở lên thường dùng lưới xen ba. Nếu to hơn phải dùng lưới xen năm. Cũng vì thế mà chỉ nhìn cách kẹp chì buộc phao làm dây giềng đo mắt lưới dầy mau là có thể biết được lưới đó dùng đánh bắt loại cá nào.

Nhìn qua làn nước lão biết đây là lưới xen năm kẹp chì một. Lưới này là lưới dùng để đánh bắt các loại cá to và ăn tầng chìm. Lưới này phải dùng để bắt những con cá to như con măng đã làm rách lưới và hất lão xuống sông vừa rồi.