KHÚC CHÊNH CHAO....

 

KHÚC CHÊNH CHAO 

 NGUYỄN THỊ NGỌC HÀ

                                (Nhân đọc tập Đứt dải yếm - NXB Hội Nhà văn 2007)

Tôi có cái may mắn là được làm báo và tờ báo của toà soạn tôi bao giờ trên các ấn phẩm cũng dành một phần "đất" nhất định để đăng tải các tác phẩm thơ của bạn viết trong cả nước. Và vì thế mà tôi cũng được đọc rất nhiều tác phẩm của bạn viết. Cũng qua đó tôi được đọc được vui được biết và được đến với rất nhiều các tác phẩm với tất cả sự đắm đuối say mê và đầy khao khát của con người. Tôi vẫn nghĩ đó là món quà hạnh phúc nhất mà tôi đã được may mắn cuộc đời ban tặng.


Trong các tác phẩm gửi về toà soạn có một lần cách nay khoảng 5-6 năm tôi được đọc một bài thơ "Đợi" của Nguyễn Thị Ngọc Hà mà trong mỗi câu chữ cứ để lại cho người đọc một cảm giác rất lạ. Sâu lắng mà mạnh mẽ đa đoan mà rất tình đau đớn mà không bi luỵ khao khát đắm đuối mà rành mạch khúc triết. Câu thơ cứ như đem lòng mình trải ra với đời với người với tình và với mình. Và sau này khi tôi đọc "Người gánh vô hình" và tập thơ "Đứt dải yếm" tôi nhận ra một Nguyễn Thị Ngọc Hà "chênh chao" (chênh chao tôi mượn chữ của Nguyễn Thị Ngọc Hà) đã đem đến cho người đọc làm cho người đọc cảm được cái đau cái buồn cái hạnh phúc sự hoan hỉ từ cảm nhận rất riêng của mình. Và chính điều đó đã làm nên một khoảng chênh chao rất riêng rất Nguyễn Thị Ngọc Hà.

Có nhiều người cho rằng người làm thơ thường phải có cái đau gấp mười cái đau của đời phải có cái buồn gấp mười cái buồn của người phải có cái trăn trở dằn vặt gấp mười cái đau đáu trăn trở của người để viết ra một phần để gửi đến bạn đọc. Và có lẽ trong trường hợp này soi vào Nguyễn Thị Ngọc Hà thì có lẽ rất đúng rất trúng rất hợp và cũng rất thoả đáng.

Khoảng chênh chao đầu tiên mà tôi muốn nói đến là khoảng chênh chao với đời trong thơ Nguyễn Thị Ngọc Hà. Trong cuộc sống hiện đại giữa bao bộn bề của cuộc mưu sinh giữa bao điều hư thực mà Nguyễn Thị Ngọc Hà vẫn tìm ra được khoảng chênh chao hay nói cụ thể là tìm ra được khoảng chênh chao của đời để gửi người gửi đời với bao trăn trở dằn vặt và gửi gắm.

Trong câu chuyện của nhà phật có kể: Hai thầy trò đi thỉnh kinh. Trên đường đi thày nhìn lên đỉnh núi thấy có tảng đá. Thày hỏi trò: Hòn đá kia đang đứng hay đang lăn? Trò trả lời: Thưa thày. Nó đang đứng im. Thày bảo: Không. Nó đang lăn. Thày vừa nói dứt lời hòn đá lăn từ trên đỉnh xuống. Thày lại hỏi trò: Hòn đá kia đang lăn hay đang đứng? Trò thưa: Hòn đá đang lăn. Thày lại bảo: Không. Nó đang đứng. Thoạt nghe tưởng chuyện trên chỉ là sự áp đặt của thày với trò. Nhưng không. Triết lý sống đã nằm trong câu chuyện phía sau câu hỏi đáp mà thực ra trò chưa nhìn thấy. Ấy là cái động trong cái tĩnh (khi hòn đá chưa lăn xuống chân núi) và cái tĩnh nằm trong cái động (khi hòn đá đang lăn xuống chân núi). Cái mà sau này trong triết học Mác đã khái quát thành một trong hai nguyên lý cơ bản của vật chất: Vật chất luôn vận động và phát triển. Và trong cuộc sống hiện đại khoảng chênh chao của thơ Nguyễn Thị Ngọc Hà cũng như thế. Ngọc Hà đã nhìn ra nhận ra trong tầng sâu tâm thức của mình với đời từ cái nhìn tĩnh trong động và động trong tĩnh khoảng lắng của người thơ. Cũng chính từ cái nhìn như thế mà trong bài "Trong một giấc mơ" Nguyễn Thị Ngọc Hà đã viết:

Phải chăng

đau nỗi đau Người

nên rừng chẳng bao giờ cạn gió

mặc tiếng vọng réo trong nỗi nhớ

váng vất đêm ngày

váng vất suối khe

để giọt nước mắt...rơi từ năm ấy

đến hôm nay vẫn cứ ướt về.

Giọt nước mắt ấy ướt đâu? Ướt vào người đang sống? Ướt vào lo toan tính toán thường nhật xoay quanh bốn từ cơm áo gạo tiền của đời?

Trong kiếp nhân gian biết chờ đợi cũng là niềm hạnh phúc. Và có lẽ hạnh phúc lại được bắt nguồn trong khổ đau. Bởi lẽ chỉ khi nào trong khổ đau trong bất hạnh tìm thấy hạnh phúc thì khi đó con người mới thấm cái hạnh phúc có được quý đến nhường nào. Tôi nghĩ thế và có lẽ cuộc đời vốn thế. Chênh chao lắm người ơi! Lênh đênh lắm người ơi! Mong manh lắm người ơi! Phải thế thì người viết ra những câu thơ này thốt ra thành lời rồi trải nó ra giấy chắc phải rút ruột nén đến tận cùng của mỗi nhịp đập của sự sống kia mới có thể viết ra được gửi cho người cho đời và cho mình:

Đợi người chỉ thấy bóng

lẩn quất lạ trong quen

đời chênh chao trước gió

mong manh hơn lửa đèn

                              (Đợi)

Mới chỉ "Đợi" mà đã thế. Gặp còn đau đến đâu? Thấy còn khổ đến đâu? Sống mong manh đến đâu? Đợi bóng hay đợi người hay đợi bóng chim tăm cá?

Nhân đây tôi lại muốn nhắc đến một chút thói đời khi nhìn người phụ nữ. Cái thói đời nhìn người phụ nữ với quan niệm đã ăn sâu bám rễ vào trong đầu nó thành thói luỹ khiếm nhiêu khê rằng: Nữ nhi thường tình. Cái nhìn một chiều ấy đã làm cho không ít người phụ nữ tự đánh mất đi cái bản thể của chính mình không dám nói lên cái điều mà mình khao khát điều mình trăn trở trông đợi. Ở "Đứt giải yếm" bạn đọc sẽ gặp một Nguyễn Thị Ngọc Hà "quân tử". Quân tử hơn những người mang danh quân tử. Ngọc Hà không như những người phụ nữ khác mặc dù trong con người Ngọc Hà vẫn chan chan tố chất của người phụ nữ phương Đông vẫn đằm thắm thiết tha của đức người con gái đất Việt và cũng chịu đựng đầy đủ những khổ đau nhịn nhục của người đàn bà.

Từ ngày thành thiếu phụ

tôi đã dỗ nước mắt chảy chìm

để phấn hương thả nổi

dỗ tiếng khóc nép sau tiếng cười

để sống